| Start | O Nas | Program | Zgłoszenia | Edukacja | Kontakt |


Autorami niniejszych materiałów są pracownicy i wspópracownicy Szkoły Festiwalu Nauki. Autorzy udostępniają niniejsze materiały do nieodpatnego (lub po kosztach nośnika) kopiowania i rozpowszechniania w celach edukacyjnych, pod warunkiem nieusuwania niniejszej informacji oraz loga SFN. Inne zastosowania wymagają pisemnej zgody autorów. W przypadku wątpliwości należy skontaktować się ze Szkołą Festiwalu Nauki.



Pomoce naukowe

Przedstawiamy kilka propozycji uatrakcyjnienia lekcji biologii






Zestawy edukacyjne dla szkół

Na polskim rynku pomocy edukacyjnych brakuje zestawów, dzięki którym, w warunkach szkolnej pracowni, uczniowie mogliby samodzielnie wykonać doświadczenia, jakie wykonuje się w laboratoriach naukowych, oraz poznać techniki leżące u podstaw odkryć, o których czytamy na pierwszych stronach gazet. Korzystając z naszych doświadczeń w prowadzeniu warsztatów laboratoryjnych dla uczniów i nauczycieli, opracowaliśmy zestawy edukacyjne: "Badamy DNA", "Słodki świat enzymów", "Tajemnice fotosyntezy", które, mamy nadzieję, tę lukę zapełnią.
Poczytaj więcej o zestawach.



Biologia XXI wieku - nowe scenariusze lekcyjne


Dwa scenariusze lekcyjne dotyczące bioetyki i metodologii badań naukowych stworzone przez Szkołę Festiwalu Nauki i Fundację BioEdukacji w ramach projektu "Biologia XXI wieku - nowe scenariusze lekcyjne i zajęcia w liceach z małych miejscowości" finansowanego ze środków Fundacji PZU, na podstawie umowy nr 28/KE/2005 z dnia 30 czerwca 2005r. Nad scenariuszami pracował zespół ośmiu osób, młodych naukowzów i nauczucieli biologii: Wojciech Grajkowski, Anna Karnkowska, Małgorzata Augustyniak, Ewa Bogusz, Hanna Dąbrowska, Agata Dmoch-Hołody, Bożena WoĄniak, Agnieszka Zdrojewska. Zostały one przetestowane i dopracowane na podstawie dwunastu lekcji testowych z młodzieżą z liceów woj. mazowieckiego.





"Badania genetyczne - obawy i nadzieje"

Scenariusz opiera się na zaprezentowaniu szeregu problemów bioetycznych związanych ze współczesną biologią i zabawie interakcyjnej prowokującej uczniów do dyskusji. Pobudza świadomość roli biologii w życiu codziennym, pokazuje jej interdyscyplinarność - w biotechnologii, medycynie, farmakologii, diagnostyce medycznej i profilaktyce. Pogłębia zainteresowanie medycyną i biotechnologią wśród uczniów planujących karierę zawodową w tych kierunkach. Przedstawia także zagadnienia bioetyczne w aspekcie przyszłych wyborów, które mogą czekać w życiu każdego człowieka, przygotowując tym samym uczniów do dorosłego życia i ucząc ich świadomego podejmowania decyzji. Scenariusz lekcji przeznaczony jest dla szkół ponadgimnazjalnych (podstawowego i rozszerzonego zakresu kształcenia), głównie dla uczniów w końcowych etapach edukacji. Scenariusz składa się z materiałów dla nauczyciela, które zawierają historię młodego małżeństwa stającego przed problemami bioetycznymi, sugestie pytań, które można postawić na każdym z etapów historii, a także informacje dodatkowe, które pomogą nauczycielowi szerzej przedstawić wybrane aspekty poruszanych problemów. Dodatkowo w scenariuszu znajdują się materiały dla uczniów, które mają zarówno pomóc im w dyskusji, a także rozwinąć ich umiejętność korzystania z tekstów Ąródłowych (Materiały Źródłowe).

Scenariusz: badania genetyczne - obawy i nadzieje.pdf 690 Kb

Materiały Ąródłowe do scenariusza.pdf 450 Kb


"Jak prawidłowo przeprowadzić eksperyment naukowy?"

Scenariusz lekcji przeznaczony jest dla szkół ponadgimnazjalnych (podstawowy i rozszerzony zakres kształcenia), raczej dla początkowych etapów edukacji. W skład scenariusza wchodzi przewodnik dla nauczyciela, który zawiera wszystkie niezbędne definicje oraz dokładnie omówione przykłady, a także propozycje zadań domowych. Dołączony jest również dokładny opis eksperymentu i karty pracy ucznia. W ramach realizacji projektu jako pomoc dydaktyczna powstał plakat, który ilustruje schemat przeprowadzania eksperymentu naukowego. Eksperyment, który uczniowie przeprowadzają na lekcji został dostosowany do przeprowadzenia w warunkach szkolnej pracowni biologicznej i do bardzo ograniczonego czasu, jaki można na niego poświęcić. W związku z tym jest to proste doświadczenie, w którym przy pomocy jodyny wykrywamy skrobię zawartą w różnych produktach spożywczych. Eksperyment jest prosty i szybki, a dodatkowe elementy mają za zadanie udowodnić uczniom jak ważne są doświadczenia kontrolne .

Scenariusz: Jak prawidłowo przeprowadzić eksperyment naukowy.pdf 180 Kb



Przepisy na proste doświadczenia z biologii molekuarnej


Prezentacja kilku "kuchennych doświadczeń biologii molekularnej", czyli eksperymentów, które można prosto i tanio wykonać w warunkach szkolnych. Są to te same doświadczenia, które wykonujemy na naszych kursach dla nauczycieli. Zachęcamy do wypróbowania tych przepisów oraz do przesyłania nam własnych komentarzy i propozycji podobnych przedsięwzięć!





Owocowe enzymy...

...czyli prezentacja działania enzymów w niektórych owocach i jednocześnie doskonały przykład prezentujący metodologię badań naukowych. Wszystkie odczynniki użyte do doświadzczenia można zjeść :)

owocowe_enzymy.zip, 860 kb


Pożywka - zrób to sam...

...czyli pełne podłoże mikrobiologiczne do hodowli mikroorganizmów zrobione z rosołku i agaru spożywczego!

pozywka_zrob_to_sam.zip, 1,1 Mb


Izolacja DNA z cebuli...

...czyli jak dzięki soli kuchennej, płynowi do mycia naczyń i alkoholowi zobaczyć DNA na własne oczy :)

izolacja_dna_zcebuli.zip, 1,3 Mb


Elektroforeza barwników spożywczych...

...czyli rozdzielenie kolorowych barwników w specjalnym żelu agarowym - analogicznie, jak biolodzy molekularni rozdzielają DNA, tyle że w mydelniczce :)

elektroforeza_wmydelniczce.zip, 1,7 Mb


Wszystkie doświadczenia razem...

...czyli "wszystko w jednym" plus mała reklamówka Szkoły Festiwalu Nauki.

doswiadczenia_razem.zip, 5,7 Mb


Ćwiczenia i zadania teoretyczne z biologii molekularnej


Ciekawe i nietrudne zadania, które można wykorzystać na lekcjach dla zilustrowania prostych zależności i mechanizmów w biologii.





Budowanie drzewa filogenetycznego

Ćwiczenie ma na celu pokazanie sposobów budowania drzew filogenetycznych i szukania zależności ewolucyjnych na podstawie danych morfoloficznych. Polega na zbudowaniu uproszczonego drzewa filogenetycznego w oparciu o cechy morfologiczne organizmów przedstawionych na rysunkach. Podstawowe trzy etapy to:

  • stworzenie tabeli klasyfikującej różnice pomiędzy organizmami
  • zamiana informacji zawartych w tabeli na macierz danych
  • na podstawie macierzy stworzenie wiarygodnego drzewa filogenetycznego.

Plik z opisem do pobrania: Budowanie_drzewa.pdf, 250 kb


Kladogramy

Ćwiczenie pokazującego sposób postępowania przy próbie klasyfikacji organizmów na podstawie danych molekularnych. Takimi danymi mogą być sekwencje nukleotydowe DNA czy sekwencje aminokwasowe białek. W ćwiczeniu należy porównać sekwencje aminokwasowe cytochromu c człowieka z sekwencjami kilku innych zwirząt, policzyć różnice w porównywanych sekwencjach i na ich podstawie stworzyć kaladogram.

Kladogramy.pdf, 200 kb.


Ekspresja informacji genetycznej

Rozszyfruj zakodowane zdanie używając zasad transkrypcji i translacji... :)

eksprsja_informacji_genetycznej.pdf, 330 kb.


Zadania z mikrobiologii

żeby pracować w laboratorium mikrobiologicznym trzeba się trochę nagłówkować! Matematycy mają tu zdecydowaną przewagę ;), ale nie dawajcie za wygraną...

zadania_mikrobiologia.pdf, 230 kb.


Zasady projektowania doświadczeń

Jak dobrze zaprojektować doświadczenie? To jedno z najtrudniejszych zadań w pracy badawczej. Przedstawiamy państwu kilka przykładowych doświadczeń, przy których projektowaniu popełniono błędy. Zadanie polega na znalezieniu błędów i zaproponowaniu poprawnego przeprowadzenia doświadczenia...

projektowanie_doswiadczen.pdf, 160 kb.


Szkolny Zestaw Mutantów Arabidopsis thaliana


Bardzo polecamy Państwu propozycję Zakładu Biologii Molekularnej Roślin UW: zestawy nasion prawidłowych i zmutowanych roślin rzodkiewnika pospolitego, jednej z modelowych roślin współczesnej genetyki. Zestaw ten umożliwia fascynujące (i proste zarazem) badanie procesów dziedziczenia cech - w sposób analogiczny, jak robił to sam Grzegorz Mendel ze swoimi groszkami! :)

Zestawy dostępne są za darmo (trzeba tylko wypełnić formularz). Umożliwiają przeprowadzenie bardzo wielu eksperymentów (od badania dziedziczenia Mendlowskiego po tworzenie podwójnych mutantów i badania częstości crossing-over) i dokonanie autentycznych odkryć! Zapraszamy na stronę Szkolnego Zestawu Mutantów po więcej szczegółów.



Plakat Szkolnego Zestawu Mutantów

Mogą też Państwo zapoznać się z plakatem przedstawiającym rzodkiewnika i Szkolny Zestaw Mutantów, przygotowanym przez studentów z Zakładu Biologii Molekularnej Roślin UW (uwaga, plik jest duży: *.jpg 1 Mb, wymiary 800 x 1100 px).

SFN czyni starania, by plakat ten był dostępny również w wersji nadającej się do druku.



Papierowe modele do samodzielnego montażu


Szablon DNA

Oto wzór szablonu modelu DNA do składania (zdjęcie: NCBE). Wszystkie informacje wraz z instrukcją obsługi znajdują się wewnątrz pliku: model_dna_do_skladania.zip, 1,1 Mb










Szablon bakteriofaga NOWOŚĆ!

Kliknij tutaj, aby złożyć model faga!


Komputer w pracy biologa


Aby zachwycić się bogactwem form makromolekuł wystarczy otworzyć prosty program RasMol! Jest to prosty, darmowym programem stworzonym do wizualizacji białek, kwasów nukleinowych i małych cząstek, dostępny jest na stronie:

http://www.umass.edu/microbio/rasmol/getras.htm


kliknij, żeby powiększyć

Struktury przestrzenne białek i kwasów nukleinowych pochodzą z badań krystalograficznych (rentgenografia i NMR). Krystalografia jest obecnie wiodącą metodą poznawania struktury przestrzennej makromolekuł. Krystalizowane są nie tylko pojedyncze białka, ale także ich kompleksy, kwasy nukleinowe, a nawet tak złożone cząstki jak rybosomy czy wirusy. Wszystkie opublikowane struktury krystalograficzne gromadzone są w wyspecjalizowanej bazie danych PDB (Protein Data Bank) i są powszechnie dostępne na stronie: http://www.rcsb.org/pdb/.
Pliki w formacie pdb (1.5 Mb) - przygotowane przez SFN przykładowe pliki zawierające kilka sekwencji białek i kwasów nukleinowych, gotowe do oglądania w programie RasMol.
Skrypt_rasmol.pdf - przygotowany przez nas skrypt zawiera dokładną instrukcję obsługi programu oraz kilka ciekawych ćwiczeń do wykonania.
Polecamy!!!



| Start | O Nas | Program | Zgłoszenia | Edukacja | Kontakt |

 
 
 


















Projekt Volvox



Journal



  copyright © Szkoła Festiwalu Nauki | sfn@iimcb.gov.pl |